- reset +
Home
Home Câu hỏi thường gặp Các chòm sao Danh sách 88 chòm sao trong thiên văn học

Danh sách 88 chòm sao trong thiên văn học

PDF.InEmail

Share

Danh sách chính thức của thiên văn học hiện đại hiện nay gồm 88 chòm sao. Khác với trước kia, 88 chòm sao này không đơn giản chỉ là đường nối giữa các ngôi sao mà tương ứng với 88 vùng trời có diện tích xác định trên thiên cầu, mỗi vùng trời chứa một chòm sao tương ứng. Tên các chòm sao được thống nhất dung trên toàn thế giới là tên bằng tiếng Latin.

Dưới đây là danh sách 88 chòm sao của thiên văn học hiện đại, bên cạnh tên nguyên bản Latin là tên thường gọi thông dụng ở Việt Nam (Hán - Việt) và tên tiếng Việt với ý nghĩa chính xác (do nhiều tên Hán-Việt thông dụng phản ánh không đúng ý nghĩa ban đầu của chòm sao). Độc giả đọc thêm bài viết sau về cách sử dụng tên các chòm sao để tránh các nhầm lẫn đáng tiếng: "Vài điều về cách sử dụng ngôn từ trong thiên văn học"

(Click trực tiếp lên tên Latin của mỗi chòm sao để xem hình ảnh và thông tin chi tiết về nguồn gốc chòm sao)

 


Tên Latin

Viết tắt

Tên thường gọi

Tên/Ý nghĩa chính xác

1

Andromeda

And

Tiên nữ

(công chúa) Andromeda

2

Antlia

Ant

Máy bơm

Máy bơm

3

Apus

Aps

Chim trời

Chim trời

4

Aquarius

Aqr

Bảo bình

Người cầm bình

5

Aquila

Aql

Thiên ưng

Đại bang

6

Ara

Ara

Đàn tế

Đàn tế

7

Aries

Ari

Bạch Dương

Con cừu

8

Auriga

Aur

Ngự Phu

Người đánh xe

9

Boötes

Boo

Mục Phu

Thợ săn gấu

10

Caelum

Cae

Điêu cụ

Dao khắc/cái đục

11

Camelopardalis

Cam

Lộc báo

Hươu cao cổ

12

Cancer

Cnc

Cự giải

Con Cua

13

Canes Venatici

CVn

Lạp Khuyển

Chó săn

14

Canis Major

CMa

Đại Khuyển

Chó lớn

15

Canis Minor

CMi

Tiểu Khuyển

Chó nhỏ

16

Capricornus

Cap

Ma Kết

Dê biển

17

Carina

Car

Sống thuyền

Sống thuyền

18

Cassiopeia

Cas

Tiên Hậu

(hoàng hậu) Cassiopée

19

Centaurus

Cen

Bán Nhân Mã

Nhân Mã

20

Cepheus

Cep

Tiên Vương

(vua) Cephée

21

Cetus

Cet

Kình Ngư

Cá voi/quái vật Cetus

22

Chamaeleon

Cha

Tắc Kè

Tắc kè

23

Circinus

Cir

Viên Qui

Com-pa

24

Columba

Col

Thiên Cáp

Bồ câu

25

Coma Berenices

Com

Tóc Tiên

Mái tóc (của Berenices)

26

Corona Australis

CrA

Nam Miện

Vương miện phương Nam

27

Corona Borealis

CrB

Bắc Miện

Vương miện phương Bắc

28

Corvus

Crv

Điểu Nha

Con quạ

29

Crater

Crt

Cự Tước

Ly rượu

30

Crux

Cru

Nam Thập Tự

Chữ thập phương Nam

31

Cygnus

Cyg

Thiên Nga

Thiên nga

32

Delphinus

Del

Cá Heo

Cá heo

33

Dorado

Dor

Cá Vàng

Cá vàng

34

Draco

Dra

Thiên Long

Con rồng

35

Equuleus

Equ

Ngựa Con

Ngựa con

36

Eridanus

Eri

Sông Cái

Sông Eridanes

37

Fornax

For

Lò Luyện

Lò luyện

38

Gemini

Gem

Song Tử

Cặp song sinh

39

Grus

Gru

Thiên Hạc

Chim sếu

40

Hercules

Her

Vũ Tiên

(dũng sĩ) Hercules

41

Horologium

Hor

Đồng hồ

Đồng hồ quả lắc

42

Hydra

Hya

Trường Xà

(rắn nhiều đầu) Hydra

43

Hydrus

Hyi

Thủy Xà

Rắn nước

44

Indus

Ind

Anh-điêng

Người Anh-điêng (Da đỏ)

45

Lacerta

Lac

Thằn Lằn

Thằn lằn

46

Leo

Leo

Sư Tử

Sư tử

47

Leo Minor

LMi

Sư Tử nhỏ

Sư tử nhỏ

48

Lepus

Lep

Con Thỏ

Con thỏ

49

Libra

Lib

Thiên Bình

Cái cân

50

Lupus

Lup

Chó Sói

Chó sói

51

Lynx

Lyn

Linh Miêu

Mèo rừng

52

Lyra

Lyr

Thiên Cầm

Đàn Lyr

53

Mensa

Men

Sơn Ấn

Núi Mặt Bàn

54

Microscopium

Mic

Kính Hiển Vi

Kính hiển vi

55

Monoceros

Mon

Kì Lân

Ngựa một sừng

56

Musca

Mus

Con Ruồi

Con ruồi

57

Norma

Nor

Thước Thợ

Thước đo

58

Octans

Oct

Kính bát phân

Kính bát phân

59

Ophiuchus

Oph

Xà Phu

Người giữ rắn

60

Orion

Ori

Lạp Hộ

(thợ săn) Orion

61

Pavo

Pav

Khổng Tước

Con công

62

Pegasus

Peg

Phi Mã

(ngựa bay) Pegase

63

Perseus

Per

Anh Tiên

(dũng sĩ) Persée

64

Phoenix

Phe

Phượng Hoàng

Phượng Hoàng

65

Pictor

Pie

Giá Vẽ

Giá vẽ

66

Pisces

Pse

Song Ngư

Hai con cá

67

Piscis Austrinus

PsA

Nam Ngư

Cá Phương Nam

68

Puppis

Pup

Đuôi thuyền

Đuôi thuyền

69

Pyxis

Pyx

La Bàn

La bàn

70

Reticulum

Ret

Mắt lưới

Kính chia vạch

71

Sagitta

Sge

Thiên Tiễn

Mũi tên

72

Sagittarius

Sgr

Nhân Mã

Cung Thủ

73

Scorpius

Sco

Bọ Cạp

Bọ Cạp

74

Sculptor

Scl

Ngọc Phu

Nhà điêu khắc

75

Scutum

Sct

Lá Chắn

Lá chắn

76

Serpens

Ser

Cự Xà

Con rắn

77

Sextans

Sex

Kính lục phân

Kính lục phân

78

Taurus

Tau

Kim Ngưu

Con bò

79

Telescopium

Tel

Kính thiên văn

Kính thiên văn

80

Triangulum

Tri

Tam Giác

Tam giác

81

Triangulum Australe

TrA

Nam Tam giác

Tam giác phương Nam

82

Tucana

Tuc

Mỏ chim

Chim mỏ lớn (Tucan)

83

Ursa Major

UMa

Đại Hùng

Gấu lớn

84

Ursa Minor

UMi

Tiểu Hùng

Gấu nhỏ

85

Vela

Vel

Thuyền Phàm

Cánh buồm

86

Virgo

Vir

Thất Nữ

Trinh nữ

87

Volans

Vol

Cá Chuồn

Cá chuồn

88

Vulpecula

Vul

Cáo con

Con cáo

Chú ý:

1- Nhiều chòm sao có nhiều tên gọi khác nhau, do giới hạn của bảng ngắn này tôi chỉ có thể nêu ra tên thường gọi phổ biến nhất.

2- Một số tên trong mục Tên/ý nghĩa chính xác có dấu ngoặc đơn, chẳng hạn như chòm sao Orion được chú thích là "(thợ săn) Orion" có nghĩa là tên chòm sao vốn là tên riêng của nhân vật trong thần thoại (do đó không thể dịch), còn từ trong ngoặc chỉ mang mục đích mô tả.

3- Độc giả nên chủ động đối chiếu tên thường gọi và ý nghĩa chính xác của các chòm sao trong bảng. Trong trường hợp ý nghĩa gần tương đương nhau thì tên thường gọi vẫn có thể sử dụng bình thường, còn với những ý nghĩa quá khác nhau chẳng hạn như chòm sao Sagittarius vốn có nghĩa là Cung Thủ, thường bị gọi sai là Nhân Mã, đây là cách gọi sai do các dịch giả trước đây chỉ nhìn vào hình dạng chòm sao, vì thế ngày nay không thể tiếp tục sử dụng, mà phải gọi là Cung Thủ

4- Chòm sao Scorpius nhiều tài liệu do tác giả thiếu kiến thức căn bản thường gọi là Thần Nông, trong khi Thần Nông là 1 chòm sao của người Việt cổ không được khoa học thừa nhận và rất khác so với Scorpius, nên tôi không tính Thần Nông là một "tên thường gọi" trong bảng trên

5- Chòm sao Monoceros theo tiếng Anh là Unicorn. Nhiều từ điển dân dụng của Việt Nam đã dịch từ này là "kì lân", đây cũng là cách dịch sai vì Unicorn là con ngựa có một sừng không giống chút nào với con Kì lân theo quan niệm phương Đông, do đó trong bảng trên ở phần tên chính xác tôi đặt tên nó là "Ngựa một sừng".

6- Để xác định vị trí và cách quan sát các chòm sao, độc giả nên chủ động tìm hiểu các bản đồ sao hoặc sử dụng các phần mềm hỗ trợ. Một phần mềm được chúng tôi khá tin tưởng là Stellarium ( www.stellarium.org ). Độc giả cũng có thể trực tiếp tham gia hỏi đáp và thảo luận trên diễn đàn của chúng tôi tại website này.

Đặng Vũ Tuấn Sơn

(Vui lòng ghi rõ tên tác giả và nguồn trích dẫn Thienvanvietnam.org khi bạn sử dụng bài viết này)

Share
comments
Lần cập nhật cuối lúc Thứ tư, 13 Tháng 1 2016 21:22  

HỘI THIÊN VĂN HỌC TRẺ VIỆT NAM

Vietnam Astronomy and Cosmology Association (VACA)

Văn phòng: 90b Khương Đình, quận Thanh Xuân, Hà Nội

Điện thoại: 091.530.1116; Email: info@thienvanvietnam.org